Wat is een ruimtelijk uitvoeringsplan en wie maakt het?
Het RUP is sinds 2000 het instrument waarmee de overheid bestemmingen vastlegt. Wie het maakt, welke procedure het doorloopt en wanneer het echt bindend wordt.
Het ruimtelijk uitvoeringsplan, kortweg RUP, is sinds 2000 het instrument waarmee overheden in Vlaanderen de bestemming van gronden vastleggen. Het verving het bijzonder plan van aanleg. Waar een RUP ligt, is dat plan bepalend en niet langer het gewestplan.
Drie overheden, drie soorten RUP
Een RUP kan van drie niveaus komen, en het niveau bepaalt de reikwijdte.
Het gewestelijk RUP komt van de Vlaamse overheid. Het behandelt zaken van gewestelijk belang: de afbakening van een zeehavengebied, van een grootstedelijk gebied, van een groot natuurcomplex of van een lijninfrastructuur. Er zijn er enkele honderden in Vlaanderen.
Het provinciaal RUP komt van de provincie en behandelt bovenlokale zaken, zoals een regionaal bedrijventerrein.
Het gemeentelijk RUP komt van de gemeenteraad. Dit is veruit het talrijkst: Vlaanderen telt er duizenden. Ze gaan over een wijk, een bedrijventerrein, een dorpskern of soms maar een handvol percelen.
Een plan van een hoger niveau gaat in beginsel voor. Een gemeente mag met haar RUP niet ingaan tegen wat een gewestelijk RUP voor hetzelfde gebied heeft bepaald.
De procedure, stap voor stap
Een RUP komt niet van vandaag op morgen tot stand. Het geintegreerde planningsproces kent een vaste volgorde:
- Startnota. Het bestuur beschrijft wat het wil en waarom. Er volgt een participatiemoment en een adviesronde.
- Scopingnota. Op basis van de reacties wordt bepaald wat er onderzocht moet worden, onder meer op het vlak van milieueffecten.
- Voorlopige vaststelling. Het ontwerpplan wordt vastgesteld door de raad. Nu is het plan er, maar het is nog niet bindend.
- Openbaar onderzoek. Iedereen kan bezwaren en opmerkingen indienen, gedurende zestig dagen.
- Definitieve vaststelling. De raad stelt het plan definitief vast, eventueel met wijzigingen die uit het openbaar onderzoek voortvloeien.
Na de definitieve vaststelling volgt publicatie in het Belgisch Staatsblad. Veertien dagen daarna treedt het plan in werking. Pas dan is het bindend.
Waarom die fases er voor jou toe doen
Als je een perceel bekijkt, is het verschil tussen voorlopig en definitief vastgesteld cruciaal. Een voorlopig vastgesteld plan zegt wat de gemeente van plan is, maar je kunt er geen rechten aan ontlenen, en er kan nog aan gesleuteld worden.
Wij tonen plannen in procedure daarom apart, met de fase erbij. Zo zie je meteen of iets al geldt of nog onderweg is. Lees ook hoe de volledige plannenstapel in elkaar zit.
Wat er nog kan misgaan na de vaststelling
Een definitief vastgesteld RUP kan bij de Raad van State worden aangevochten. Wordt het geschorst of vernietigd, dan verdwijnt de bestemming die het invoerde, en herleeft het plan dat eronder lag. Een bestuur kan een plan ook zelf intrekken.
De overheid legt dat vast als een aparte fase, het natraject. Dat is bepaald geen zeldzaamheid: bij de gewestelijke RUP's draagt bijna een kwart van de vlakken zo'n status. Wie op de kaartlaag afgaat zonder naar die status te kijken, leest een bestemming die juridisch niet bestaat.
Het kaartbeeld is de helft van het plan
Een RUP bestaat uit een grafisch plan met zones en uit stedenbouwkundige voorschriften die per zone zeggen wat er is toegelaten. De voorschriften zijn het bindende deel. Op elke planpagina op deze site staat een link naar de officiele fiche waar die voorschriften te vinden zijn. Zie ook de uitleg daarover.
Kan ik als burger iets doen tegen een RUP?
Ja. Tijdens het openbaar onderzoek kun je een bezwaar indienen bij de gemeente. Daarna kun je binnen een bepaalde termijn een beroep tot nietigverklaring instellen bij de Raad van State. Voor beide gelden strikte termijnen, dus wacht niet af.
Hoe weet ik dat er een RUP in de maak is voor mijn straat?
De gemeente maakt het openbaar onderzoek bekend, onder meer met aanplakking en via haar website. Zodra de geodata van een fase is opgeladen, verschijnt het plan ook in de kaartlagen, en dan tonen wij het op de adrespagina onder de noemer in procedure.