Van BPA naar RUP: waarom oude plannen soms nog beslissend zijn
Sinds 2000 kunnen er geen nieuwe BPA's meer gemaakt worden. Toch liggen er nog ruim drieduizend over Vlaanderen, en ze gelden gewoon.
Een van de vreemdste kanten van de Vlaamse ruimtelijke ordening is dat een instrument kan worden afgeschaft terwijl de producten ervan gewoon blijven gelden. Dat is precies wat er met het bijzonder plan van aanleg is gebeurd.
Afgeschaft, maar niet verdwenen
Sinds 2000 kunnen er geen nieuwe bijzondere plannen van aanleg meer worden opgemaakt. Het RUP nam hun plaats in. Maar de wetgever heeft de bestaande BPA's niet opgeheven, en er is ook geen einddatum aan verbonden.
Het gevolg: over Vlaanderen liggen nog ruim drieduizend BPA-contouren, en ze blijven van kracht tot een RUP ze vervangt of tot de gemeente ze uitdrukkelijk opheft. Voor de percelen die eronder vallen, zijn de voorschriften van dat oude plan gewoon het geldende kader.
Waarom een BPA vaak strenger is dan je verwacht
BPA's waren doorgaans zeer gedetailleerd. Waar een RUP vaak met ruimere zones werkt, legde een BPA soms tot op de meter vast waar het hoofdgebouw moest staan, hoe diep de bouwzone was, welke dakvorm was toegelaten en hoe hoog de kroonlijst mocht zijn.
Dat detailniveau kan strenger uitvallen dan wat het gewestplan zou toelaten. Iemand die alleen naar de gewestplankleur kijkt en daar rood ziet, kan verrast worden door een BPA dat de bouwmogelijkheden op dat perceel fors inperkt.
En soms juist verouderd
De andere kant is even reeel. Een BPA uit de jaren tachtig gaat uit van een woningtype, een gezinssamenstelling en een mobiliteitsbeeld die vandaag niet meer vanzelfsprekend zijn. Voorschriften over verplichte garages, over minimale perceelbreedtes of over het verbod op meergezinswoningen passen soms slecht bij het huidige beleid rond verdichting.
Daarvoor bestaat een aparte procedure: de herziening of opheffing van verouderde inrichtingsvoorschriften. Een gemeente kan zo bepaalde bepalingen uit een oud plan schrappen zonder het hele plan te vervangen.
Het APA: dezelfde logica, groter bereik
Naast het BPA bestond het algemeen plan van aanleg, dat een hele gemeente besloeg. Daar zijn er in Vlaanderen nog maar een handvol van over. Waar ze nog gelden, gaan ze net als een BPA voor op het gewestplan.
Hoe je weet of er een BPA op jouw perceel ligt
Niet aan de gewestplankleur, en ook niet aan het bouwjaar van je woning. Je moet de BPA-laag apart raadplegen. Dat is precies wat onze adreszoeker automatisch doet: hij bevraagt de BPA-laag samen met de RUP-lagen en het gewestplan, en zet het resultaat in dezelfde stapel.
Vind je een BPA, kijk dan altijd of het niet inmiddels vervangen is door een RUP met een recentere datum over hetzelfde stuk. Ligt er zo'n RUP, dan is dat het plan dat telt. Lees ook de volledige uitleg over BPA en APA.
Wat je doet als je een BPA tegenkomt
Lees de voorschriften. Bij elk plan op deze site staat een link naar de fiche waar het document te vinden is. Zoek daarin de zone waarin jouw perceel valt, want een BPA werkt met genummerde zones die elk hun eigen regels hebben. Twijfel je over de interpretatie, leg het dan voor aan de dienst omgeving van je gemeente.
Kan een gemeente een BPA zomaar opheffen?
Niet zomaar, er hoort een procedure bij. Opheffing gebeurt in de regel door een RUP dat het gebied opnieuw bestemt, of via de aparte procedure voor verouderde voorschriften. In beide gevallen is er een openbaar onderzoek.
Mijn BPA staat als vervallen op deze site. Wat betekent dat?
Dan is het plan geschorst, vernietigd of ingetrokken en heeft het geen rechtsgevolg meer. Op dat perceel geldt weer het plan dat eronder lag, meestal het gewestplan. We tonen zulke plannen bewust, omdat ze verklaren waarom een ouder plan opeens weer bovenaan staat.