Woongebied met landelijk karakter: wat mag daar wel en niet?
Het is na agrarisch gebied de meest voorkomende bestemming in Vlaanderen. Wonen mag er, maar met beperkingen die niet in de kleur zelf te lezen zijn.
Van alle bestemmingen op het Vlaamse gewestplan is woongebied met landelijk karakter een van de meest voorkomende. Het is de bestemming van de dorpskernen, de gehuchten en de linten daartussen. En het is een bestemming waar veel misverstanden over bestaan.
Wat de bestemming beoogt
Woongebied met landelijk karakter is bedoeld voor wonen in een omgeving waar landbouw nog aanwezig is. Het is geen zuivere woonzone en ook geen zuivere landbouwzone, maar een mengvorm waarin beide naast elkaar bestaan.
Wonen is er dus gewoon toegelaten, net als in gewoon woongebied. Ook de voorzieningen die bij een woonomgeving horen kunnen er: kleine winkels, diensten, horeca, kleinschalige bedrijvigheid en openbare gebouwen. Het verschil zit in de schaal.
Waar de beperkingen vandaan komen
De uitdrukking landelijk karakter is geen sfeerwoord maar een toetsingskader. Het betekent dat de bebouwing qua dichtheid, hoogte en volume in verhouding moet blijven tot de omgeving. Een appartementsgebouw van vijf bouwlagen midden in een gehucht zal daar in principe niet in passen.
Concreet vertaalt zich dat meestal in beperkingen op:
- het aantal woningen per hectare;
- de bouwhoogte en het aantal bouwlagen;
- het volume en de plaats van bijgebouwen;
- de verhouding tussen bebouwd en onbebouwd deel van het perceel.
Waar die grenzen precies liggen, staat niet in de gewestplankleur. Dat staat in de stedenbouwkundige voorschriften en in het gemeentelijk beleid.
Het gemeentelijk beleid weegt hier zwaar
Meer dan bij andere bestemmingen is de gemeente hier bepalend. Veel gemeenten hebben een verordening of een beleidskader dat invult wat landelijk karakter in hun geval betekent. Twee dorpen met dezelfde gewestplankleur kunnen daardoor een verschillend beleid voeren over bijvoorbeeld het opsplitsen van een woning.
Ligt er bovendien een gemeentelijk RUP over jouw perceel, dan gaat dat helemaal voor. Kijk dus altijd of dat het geval is. Op onze adrespagina zie je dat in een oogopslag.
Verschil met gewoon woongebied
Gewoon woongebied heeft die landelijke toets niet. Daar is de bebouwing dichter, hoger en gemengder, en zijn voorzieningen op grotere schaal denkbaar. Beide bestemmingen laten wonen toe; het verschil zit in de intensiteit die aanvaardbaar wordt geacht.
Op de bestemmingenpagina staan beide naast elkaar, samen met de andere woonbestemmingen zoals woonpark en woonuitbreidingsgebied.
Wat je doet voor je koopt of verbouwt
Zoek eerst op welke plannen er gelden. Is het gewestplan het enige plan, dan zijn de gewestplanvoorschriften en het gemeentelijk beleid bepalend. Ligt er een RUP of een BPA over, lees dan de voorschriften van dat plan. Vraag daarna bij de gemeente na hoe zij dat kader in de praktijk toepassen, zeker als je plannen hebt die afwijken van wat er in de straat staat.
Mag ik in woongebied met landelijk karakter een tweede woning bijbouwen?
Dat hangt af van de voorschriften, van de perceelsgrootte en van het gemeentelijk beleid rond verdichting. De bestemming sluit het niet uit, maar ze geeft er ook geen recht op. Dit is bij uitstek een vraag voor de dienst omgeving van je gemeente.
Is een landbouwbedrijf in deze zone toegelaten?
Bestaande landbouwbedrijven horen er van oudsher thuis, en dat is precies waarom de bestemming bestaat. Voor uitbreiding of voor nieuwe bedrijfsgebouwen gelden wel voorwaarden, omdat de woonfunctie er tegelijk beschermd moet blijven.